ติดตามมือถือปิดเครื่องได้ไหม: สิ่งที่ทำได้จริงและข้อจำกัด

ติดตามมือถือที่ปิดเครื่องได้จริงหรือไม่ขึ้นอยู่กับสองสิ่ง: รุ่นของโทรศัพท์ และ ระบบที่เปิดใช้งานไว้ล่วงหน้า ไม่ใช่แค่ว่าปิดเครื่องหรือเปล่า

iPhone 11 ขึ้นไปส่งสัญญาณ Bluetooth Low Energy (BLE) ได้นานสูงสุด 24 ชั่วโมงหลังปิดเครื่อง Android รุ่นเรือธงมีโหมดค้นหาแบบออฟไลน์ที่ทำงานคล้ายกัน แต่โทรศัพท์รุ่นกลางและรุ่นเก่าจะหายไปจากระบบทันทีที่ปิดเครื่อง ส่วนเว็บไซต์ที่บอกว่าตามหาได้จากเบอร์โทรอย่างเดียวคือการหลอกลวง

ทำไมการปิดเครื่องถึงไม่หยุดการติดตามเสมอไป

เมื่อกดปุ่มปิดเครื่อง iPhone 11 ขึ้นไปจะไม่ได้หยุดการทำงานทั้งหมด ระบบ Power Reserve บน iOS 15 ขึ้นไปเก็บพลังงานสำรองไว้สำหรับสองอย่าง: วิทยุ NFC (ใช้กับ Apple Pay แม้ไม่มีแบต) และวิทยุ BLE ที่ส่งสัญญาณให้เครือข่าย Find My

สัญญาณ BLE นี้ไม่ใช่ GPS ไม่ได้ส่งพิกัดตรงๆ แต่ส่ง รหัสเข้ารหัสที่หมุนเวียนทุกไม่กี่นาที อุปกรณ์ Apple ที่อยู่ใกล้เคียง (iPhone, iPad, Mac) รับสัญญาณแล้วส่งตำแหน่งของตัวเองไปยังเซิร์ฟเวอร์ Apple พร้อมรหัสนั้น โดยที่อุปกรณ์ผ่านมาไม่รู้ว่ากำลังช่วยตามหาเครื่องใคร กระบวนการนี้ทำให้ผู้ถือบัญชี Apple เห็นตำแหน่งอัปเดตบนแอป Find My

iPhone รุ่นก่อน 11 ไม่มีฮาร์ดแวร์นี้ เมื่อปิดเครื่องจะหายไปจากระบบทันที เห็นได้แค่ตำแหน่งล่าสุดที่บันทึกไว้ก่อนออฟไลน์

ระบบที่ยังทำงานอยู่เมื่อโทรศัพท์ปิด

ความแม่นยำของสัญญาณ BLE ในกรุงเทพฯ ซึ่งมีความหนาแน่นของอุปกรณ์ Apple สูงอยู่ที่ประมาณ 10 ถึง 30 เมตร ขึ้นอยู่กับจำนวนอุปกรณ์ที่ผ่านมา ในพื้นที่ชนบทที่มีอุปกรณ์ Apple น้อย สัญญาณอาจไม่อัปเดตเป็นชั่วโมง

Android: Find My Device (Find Hub) แบบออฟไลน์

Google อัปเกรด Find My Device เป็น Find Hub ในปี 2024 โดยใช้เครือข่ายอุปกรณ์ Android มากกว่า 3 พันล้านเครื่อง ทำงานแบบเดียวกับ Find My ของ Apple

• Pixel 8 ขึ้นไป และ Samsung Galaxy S Series รุ่นใหม่: มีฮาร์ดแวร์พิเศษที่รองรับการค้นหาแบบออฟไลน์แม้ปิดเครื่องสนิท
• Samsung Galaxy ยังมีระบบ Samsung Find (ชื่อเดิม Find My Mobile) แยกต่างหาก ที่ใช้ Galaxy เครื่องอื่นช่วยส่งสัญญาณ
• Android ระดับกลาง รุ่นที่ไม่มีฮาร์ดแวร์พิเศษ: แสดงได้แค่ตำแหน่งล่าสุดที่บันทึกไว้ก่อนออฟไลน์

เงื่อนไขสำคัญ: ต้องเปิด Find My Device ใน Settings ไว้ล่วงหน้าก่อนโทรศัพท์จะหาย และต้องลงชื่อเข้าใช้บัญชี Google ดูขั้นตอนแบบละเอียดในคู่มือ Google Find My Device ฉบับสมบูรณ์

ความแตกต่างระหว่าง ปิดเครื่อง, แบตหมด, และโหมดเครื่องบิน

สามสถานะนี้มีผลต่อการติดตามต่างกันมาก

ปิดเครื่อง (กดปิดด้วยมือ): iPhone 11 ขึ้นไปยังส่ง BLE ได้นานสูงสุด 24 ชั่วโมง เพราะมี Power Reserve สำรองไว้ Android รุ่นเรือธงบางรุ่นทำได้เช่นกัน

แบตหมดสนิท (Battery Dead): ไม่มีพลังงานเหลือ BLE หยุดทำงานทันที ไม่ว่าจะเป็น iPhone รุ่นใดก็ตาม ระบบค้นหาออฟไลน์ทุกอย่างหยุดพร้อมกัน สิ่งที่เหลืออยู่คือตำแหน่งล่าสุดที่บันทึกในบัญชี Apple หรือ Google ก่อนแบตจะหมด

โหมดเครื่องบิน: ปิดวิทยุ cellular และ WiFi แต่ Bluetooth อาจยังเปิดอยู่ แล้วแต่การตั้งค่า ถ้า Bluetooth เปิดอยู่ Find My ยังทำงานได้บางส่วนผ่านเครือข่าย BLE การหยุดการติดตามให้ได้ผลต้องเปิดโหมดเครื่องบิน และ ปิด Bluetooth กับ WiFi แยกต่างหากด้วยมือ

ระบบที่ตามหาตำแหน่งได้จริงเมื่อโทรศัพท์ออนไลน์

เพื่อเข้าใจข้อจำกัดเมื่อปิดเครื่อง ต้องรู้ก่อนว่าระบบปกติทำงานอย่างไร

GPS รับสัญญาณจากดาวเทียมเพียงอย่างเดียว ความแม่นยำกลางแจ้งอยู่ที่ประมาณ 5 เมตร แต่ต้องการท้องฟ้าโล่งและใช้พลังงานสูง เมื่อปิดเครื่องหรือโหมดเครื่องบิน GPS หยุดทำงานทันที

WiFi Positioning ใช้ฐานข้อมูลตำแหน่งของ Access Point ที่สแกนได้ ความแม่นยำในร่มอยู่ที่ประมาณ 20 เมตร ทำงานได้แม้ไม่ได้เชื่อมต่อ WiFi เพียงแค่เปิด WiFi วิทยุไว้ แต่หยุดทำงานเมื่อปิดเครื่อง

เสาสัญญาณ (Cell Tower) ผู้ให้บริการอย่าง AIS, TrueMove H, dtac และ NT บันทึกว่า IMEI ของโทรศัพท์เชื่อมต่อเสาใดล่าสุด ความแม่นยำอยู่ที่ 500 เมตรถึง 2 กิโลเมตร ในเมือง ข้อมูลนี้หยุดอัปเดตทันทีเมื่อโทรศัพท์ปิดเครื่อง แต่บันทึกล่าสุดยังคงอยู่ในระบบของผู้ให้บริการ

Bluetooth Low Energy (BLE) ระบบเดียวที่ยังทำงานหลังปิดเครื่องได้ในรุ่นใหม่ ดูรายละเอียดทางเทคนิคเพิ่มเติมได้ในบทความว่าการติดตามตำแหน่งโทรศัพท์ทำงานอย่างไร

ตำแหน่งล่าสุด: ข้อมูลที่มีค่าที่สุดเมื่อโทรศัพท์ปิด

แม้โทรศัพท์จะปิดเครื่องและไม่มีสัญญาณ BLE ระบบ Find My ทั้ง Apple และ Google บันทึก Last Known Location ไว้โดยอัตโนมัติก่อนออฟไลน์

บน iPhone หากเปิด Send Last Location ใน Settings > [ชื่อของคุณ] > Find My เมื่อแบตเหลือน้อยระบบจะส่งตำแหน่งล่าสุดไปยัง Apple ทันที ข้อมูลนี้อยู่ได้นานสูงสุด 24 ชั่วโมง หลังออฟไลน์บนแผนที่ Find My

บน Android บัญชี Google บันทึกตำแหน่งล่าสุดที่รายงานและแสดงบน Google Find My Device พร้อมเวลาที่บันทึก ใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการค้นหาได้ แม้ไม่ใช่ตำแหน่งปัจจุบัน

อะไรที่หยุดการติดตามได้จริง

สิ่งที่ไม่หยุดการติดตาม: เปลี่ยนเบอร์โทร ใส่ SIM ใหม่ หรือรีเซ็ตแอปบางตัว ระบบ Find My ผูกกับ Apple ID หรือบัญชี Google ไม่ใช่เบอร์โทร

ข้อมูลจากเสาสัญญาณ: ตำรวจใช้อย่างไร

เมื่อแจ้งความมือถือหาย ตำรวจสามารถขอหมายศาลเพื่อให้ AIS, TrueMove H, dtac หรือ NT แจ้งข้อมูลว่า IMEI ของเครื่องเชื่อมต่อเสาสัญญาณใดล่าสุด และเมื่อไหร่ ข้อมูลนี้ให้พื้นที่ค้นหาเป็นรัศมีประมาณ 500 เมตรถึง 2 กิโลเมตร ในกรุงเทพฯ และมากกว่านั้นในต่างจังหวัด

PDPA (พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562) กำหนดว่าผู้ให้บริการจะเปิดเผยข้อมูลตำแหน่งได้เฉพาะตามคำสั่งศาลหรือกระบวนการตามกฎหมายเท่านั้น ไม่ใช่คำขอทั่วไป

ดูวิธีใช้ IMEI ในการติดตามอย่างเป็นทางการได้ในคู่มือการติดตามโทรศัพท์ด้วย IMEI

เว็บที่อ้างว่าตามหาจากเบอร์ได้: ความจริง

มีเว็บและแอปจำนวนมากที่อ้างว่าสามารถระบุตำแหน่งมือถือที่ปิดเครื่องได้จากเบอร์โทรเพียงอย่างเดียว ข้อเท็จจริงคือ ไม่มีบริการสาธารณะใดทำได้ เพราะ:

1. ข้อมูลเสาสัญญาณอยู่กับผู้ให้บริการเครือข่าย ไม่ใช่สาธารณะ
2. การเข้าถึงต้องผ่านกระบวนการทางกฎหมายภายใต้ PDPA และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 5-8
3. เมื่อปิดเครื่อง โทรศัพท์ไม่ส่งข้อมูลใดๆ ออกไปยกเว้น BLE ในรุ่นที่รองรับ

เว็บที่บอกว่าทำได้ฟรีจากเบอร์คือการหลอกลวง บางแห่งดักเก็บข้อมูลส่วนตัวหรือเก็บค่าบริการซ้ำโดยไม่ให้ผลลัพธ์จริง

สรุปตามรุ่นโทรศัพท์

iPhone 11, 12, 13, 14, 15, 16: ปิดเครื่องได้แต่ BLE ยังทำงานนานสูงสุด 24 ชั่วโมง หากมี iPhone หรือ Mac อยู่แถวนั้น Find My จะอัปเดตตำแหน่งได้

iPhone X, XR, XS, 8, 7, 6S และรุ่นก่อนหน้า: ปิดเครื่องแล้วหายจากระบบทันที เห็นได้แค่ตำแหน่งล่าสุดก่อนออฟไลน์

Samsung Galaxy S Series รุ่นใหม่, Pixel 8+: มีการค้นหาแบบออฟไลน์ผ่าน Find Hub และ Samsung Find แต่ประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับความหนาแน่นของอุปกรณ์ Android ในพื้นที่

Android ระดับกลาง: แสดงตำแหน่งล่าสุดก่อนออฟไลน์เท่านั้น ไม่มีการค้นหาแบบออฟไลน์

ถ้ากังวลว่าโทรศัพท์จะถูกขโมยและปิดเครื่อง ขั้นตอนที่ดีที่สุดที่ทำได้ตอนนี้คือ เปิด Find My (iPhone) หรือ Find My Device (Android) ไว้ก่อน และจดหมายเลข IMEI ไว้ในที่ปลอดภัยแยกต่างหาก